تبعیض در سیاست‌های فرزندآوری؛ مردم زاهدان و جنوب سیستان و بلوچستان از ابتدایی‌ترین حقوق محرومند / سکوت نمایندگان مجلس ادامه دارد

با افزایش روند سالمندی در کشور و کاهش نرخ باروری در بسیاری از استان‌ها، دولت در سال‌های اخیر سیاست‌هایی برای تشویق فرزندآوری اجرا کرده است. وام فرزندآوری، تخصیص زمین، یارانه‌ مادران باردار و کودکان زیر دو سال، امتیازهای استخدامی و تسهیلات دیگر، همگی زیر چتر قانون «جوانی جمعیت» طراحی شده‌اند تا خانواده‌ها را به داشتن فرزند بیشتر ترغیب کنند.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی اخبار سیستان و بلوچستان اما در میان این سیاست‌ها، چیزی که به چشم نمی‌آید، عدالت در توزیع و اجرای این مشوق‌هاست. مردم سیستان و بلوچستان به‌ویژه در زاهدان و شهرهای جنوبی استان نه‌تنها از بسیاری از این امتیازات محروم مانده‌اند، بلکه با برخوردهای تبعیض‌آمیز مواجهند؛ گویی اساساً در دایره سیاست‌گذاری ملی قرار ندارند.

تجربه‌ای که به فراموشی سپرده شد/ وام‌هایی که به استان تعلق نمی‌گیرد

خانم «فاطمه.ب.»، یکی از شهروندان زاهدانی، در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری اخبار سیستان و بلوچستان از تجربه تلخ خود می‌گوید: دو سال پیش در آزمون استخدامی یکی از سازمان‌های دولتی شرکت کردم. آن زمان دخترم نوزاد بود. تصورم این بود که با قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، حداقل امتیاز کوچکی بابت مادر بودن دریافت می‌کنم. اما نه‌تنها هیچ امتیازی لحاظ نشد، بلکه مجبور شدم دو بار رنج سفر به تهران را با نوزاد تحمل کنم. هیچ کس پاسخگو نبود که چرا این قانون برای ما اجرا نمی‌شود و در اخر کسی قبول شد که از شهر دیگر بود و قانون‌ جوانی جمعیت به او تعلق گرفت.»

وی افزود: سخت ترین قسمت جایی بود که مصاحبه گران می گفتند وقتی دولت از شما حمایت نمیکند چرا به رشد جمعیت کمک می کنید.

عبداللهی، ساکن ایرانشهر، با گلایه به خبرنگار ما می‌گوید: «برای فرزند سومم اقدام به دریافت وام فرزندآوری کردم، اما بانک گفت این تسهیلات اصلاً به این شهرستان تعلق نمی‌گیرد. با تعجب گفتم یعنی به کل استان؟ گفتند نه، به بعضی شهرها بله، مثل دلگان و زهک. ولی به کنارک، چابهار، حتی زاهدان نه. گفتم یعنی چی؟ این تبعیض از کجا می اید؟ مگر ما هموطن نیستیم؟»

او ادامه می‌دهد: «به من گفتند اگر از دلگان یا هامون یا هیرمند بودی می‌تونستی وام بگیری چرا که نرخ رشد جمعیت در ایرانشهر بالاست. انگار باید آدرس محل تولد و سکونت هم برای فرزندآوری عوض کنیم! این یعنی مردم بعضی شهرها تنبیه می‌شوند در حالی که باید قدردان این شهرها برای افزایش جمعیت بود.

یارانه‌هایی که هرگز نرسید/ استخدام دولتی؛ امتیازی که شامل ما نمی‌شود

در طرح‌هایی که دولت برای حمایت از مادران باردار و کودکان زیر دو سال تدوین کرده، بندهایی برای پرداخت یارانه نقدی و غذایی پیش‌بینی شده است اما به گفته مریم براهویی از زاهدان من باردارم و فرم‌های مربوط به حمایت تغذیه‌ای مادران را پر کردم. در سامانه وزارت بهداشت ثبت شدم، ولی نه بسته غذایی دریافت کردم، نه یارانه. به خانه بهداشت مراجعه کردم، گفتند فقط در بعضی استان‌ها یا بعضی شهرها اجرا می‌شود انگار ما شهروند این کشور نیستیم.

با وجود تصویب قانون جوانی جمعیت و لحاظ امتیاز برای مادران شاغل و دارای فرزند در آزمون‌های استخدامی، این بند از قانون نیز در زاهدان و جنوب استان اجرایی نشده است. متقاضیان می‌گویند هیچ گزینه‌ای برای ثبت تعداد فرزندان در سامانه آزمون وجود ندارد، و حتی در مصاحبه حضوری هم این موضوع نادیده گرفته می‌شود.

سراوانی از نیکشهر به خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی اخبار سیستان و بلوچستان گفت: «همسرم در آزمون استخدامی رتبه خوبی آورد با دو فرزند خردسال وارد مرحله مصاحبه شد اما از امتیاز فرزندآوری هیچ استفاده‌ای نشد. در حالی که در استان‌های دیگر همین امتیاز به استخدام خیلی‌ها کمک کرده است.»

نکته عجیب‌تر اینجاست که حتی در داخل استان سیستان و بلوچستان هم سیاست‌های جمعیتی به‌صورت یکپارچه اجرا نمی‌شوند در حالی که برخی شهرها مانند دلگان،زهک، زابل، هامون، نیمروز و هیرمند از وام فرزندآوری و یارانه‌های حمایتی بهره‌مند شده‌اند، شهرهای دیگر استان مانند زاهدان، خاش، ایرانشهر، نیکشهر چابهار و کنارک عملاً از این خدمات محروم مانده‌اند.

بامری از دلگان می‌گوید: «برای فرزند دومم بدون مشکل وام گرفتم. ثبت‌نام در سامانه انجام شد، بانک در دلگان همکاری کرد و مبلغ هم طی یک ماه واریز شد. حتی بسته تغذیه‌ای برای دوران بارداری هم دریافت کردم. اول فکر می‌کردم همه استان همین شرایط را دارد اما بعد دیدم به خواهرم که در زاهدان زندگی می کند نه وامی  تعلق گرفت نه یارانه‌مادران باردار و کودکان زیر دوسال.»

سرگزی از زاهدان  در این خصوص به خبرنگار ما گفت: «من دو بار برای دریافت وام فرزندآوری برای فرزند سومم در سال ۱۴۰۱ و برای فرزند چهارمم در سال جاری اقدام کردم. هر بار بانک گفت این وام شامل شهر شما نمی‌شود. حتی پرسیدم اگر همان فرم را با آدرس دلگان یا زابل پر کنم چی؟ گفتند بله! چرا که نرخ رشد جمعیت در ان شهر پایین است، واقعاً دردناک است که درون یک استان هم، بین مادرها فرق قائل می شوند.»

سکوت نمایندگان مجلس؛ صدای مردم بی‌صدا مانده است

در میان این تبعیض‌ها، سکوت نمایندگان مجلس از سیستان و بلوچستان پرسش‌برانگیز است. چرا نمایندگانی که خود را حامی مردم می‌دانند، در برابر این نابرابری آشکار هیچ واکنشی نشان نمی‌دهند؟ آیا گزارش‌های میدانی، شکایت‌های مردمی و نارضایتی‌های گسترده برای واکنش کافی نیست؟

در حالی که سایر استان‌ها پیگیر تسهیلات ویژه برای مردمشان هستند، مردم زاهدان و جنوب استان احساس می‌کنند نماینده‌ای برای پیگیری مطالباتشان در خانه ملت ندارند.

فاطمه به خبرنگار ما میگوید در این خصوص باچند تن از نمایندگان استان تماس گرفتم اما هیچ کدام از نمایندگان پاسخ مناسبی ارایه ندادند در حالی که همین نمایندگان در هنگام انتخابات برای تشویق مردم به رای دادن به ان ها چه با عزت و احترام جواب مردم را می دهند.

اینک این سؤال بی‌پاسخ مانده که آیا مردم سیستان و بلوچستان شهروند درجه دوم‌ هستند؟ چرا با وجود نرخ بالای جمعیت و فرزندآوری، مردم این استان از حمایت‌های مرتبط محرومند؟ آیا توسعه‌ی متوازن، فقط یک شعار است؟ یا دولت واقعاً تمایلی به حمایت از جمعیت بومی این مناطق ندارد؟

در شرایطی که دولت نگران کاهش زاد و ولد در کشور است، مردم سیستان و بلوچستان نه تنها انگیزه خود را برای داشتن فرزند از دست می‌دهند، بلکه احساس می‌کنند مورد بی‌عدالتی ساختاری قرار گرفته‌اند و به طور حتم با این رویه جمعیت شهرهای این استان نیز رو به کاهش خواهد رفت.

اگر این رویه ادامه یابد، شکاف میان استان‌ها بیشتر می‌شود و اعتماد مردم به عدالت اجتماعی و ادعای حمایت ملی خدشه‌دار خواهد شد.

انتهای پیام/ فاطمه بهرک