شوتی‌سواری» با طعم فقر و سرعت؛ جاده‌های جنوب در مرز انفجار

افزایش چشمگیر خودروهای موسوم به «شوتی» در جاده‌های سیستان و بلوچستان، به نگرانی جدی برای امنیت جاده‌ای، سلامت عمومی و ثبات اقتصادی منطقه تبدیل شده است. در حالی که این پدیده ریشه در فقر و بیکاری دارد، کارشناسان بر لزوم ساماندهی اصولی و برخورد هوشمندانه تأکید دارند.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی اخبار سیستان و بلوچستان در سال های اخیر، حضور پررنگ خودروهای حامل کالای قاچاق که در اصطلاح محلی به آن‌ها «شوتی» گفته می‌شود، در جاده‌های استان سیستان و بلوچستان افزایش چشمگیری یافته است. این خودروها که معمولاً با سرعت بسیار بالا و رانندگی پرخطر تردد می‌کنند، نه‌تنها جان خود رانندگان را به خطر می‌اندازند، بلکه تهدیدی جدی برای دیگر کاربران جاده‌ای هستند.

بر اساس مشاهدات میدانی و گزارش‌های مردمی، خودروهای شوتی عمدتاً از مسیرهای زاهدان، ایرانشهر، سراوان و خاش به سمت مرز یا مرکز کشور در حرکت‌اند. رانندگان این خودروها، که اغلب جوانان بیکار محلی هستند، برای کسب درآمد به حمل سوخت یا کالاهای قاچاق روی آورده‌اند.

صدای مردم؛ ترس، خشم و بی‌اعتمادی

زهرا معلم بازنشسته از زابل به خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی اخبار سیستان و بلوچستان گفت: «بارها شده با نوه‌هایم توی جاده بودیم و ماشین شوتی از بغل ما رد شد، با سرعتی که انگار مسابقه ماشینه! همیشه نگرانم. اما با توجه پراکندگی استان مجبوریم به سختی از جاده استفاده کنیم.»

عبدالله راننده کامیون از ایرانشهر نیز به خبرنگار ما گفت:

«من راننده‌ام، شب‌ها جرأت نمی‌کنم از جاده تردد کنم. اونا نه چراغ دارن، نه پلاک درست، نه بیمه. هر لحظه ممکنه با یکی‌شون تصادف کنی. اون‌وقت هیچ‌کس هم پاسخگو نیست.»

پدرام جوان ۲۶ ساله از خاش که در گذشته راننده شوتی بود ب خبرنگار ما می گوید: «بیکار بودم، سه ماه شوتی کار کردم. پولش خوب بود ولی استرسش بیشتر. نه خواب داری، نه امنیت، نه وجدان راحت. آخرش هم ماشینم تصادف کرد و هنوز قسطاشو می‌دم.»

مریم دانشجو زاهدانی هم عنوان کرد: «توی فضای مجازی، بعضی از این راننده‌ها رو قهرمان نشان می‌دهند. کلیپ‌های سرعت و لایی کشیدن پخش می‌کنند. انگار  کار هیجان‌انگیز انجام می‌دهد، در حالی که با جون خود و مردم بازی می‌کنند.»

پدیده‌ای با پشتوانه فرهنگی؟

یکی از نکات قابل‌توجه در خصوص این پدیده، اثرگذاری نام «شوتی» بر تلقی عمومی و رفتار این رانندگان است. این واژه که در ابتدا نوعی اصطلاح عامیانه برای خودروهای تندرو بود، حالا به نوعی «هویت اجتماعی» برای بخشی از جوانان بیکار منطقه تبدیل شده است. محتوای تولیدشده در فضای مجازی، به‌ویژه در قالب ویدیوهای هیجانی، باعث جذاب‌تر شدن این سبک زندگی برای نسل جوان شده و در مواردی نوعی “قهرمان‌سازی” از این افراد صورت گرفته است.

لزوم راهکارهای بلندمدت و فراگیر

مسئولان و فعالان مدنی تأکید دارند که مقابله صرفاً انتظامی با پدیده شوتی‌سواری کافی نیست. برای حل این معضل باید به سراغ ریشه‌ها رفت؛ فقر، بیکاری، نبود فرصت‌های شغلی، و مرزهای کنترل‌نشده البته در کنار تمامی این اقدامات فرهنگ سازی نیز باید در دستور کار دستگاه های متولی قرار گیرد.

برای رفع پدیده شوتی سواری میتوان توسعه بازارچه‌های مرزی قانونی برای اشتغال‌زایی، برخورد قاطع و هدفمند با شبکه‌های قاچاق (و نه صرفاً رانندگان)، فرهنگ‌سازی رسانه‌ای برای تغییر نگرش عمومی نسبت به فعالیت‌های غیرقانونی، حذف واژه‌های مثبت‌نما همچون «شوتی» و استفاده از عبارات دقیق‌تری مانند «خودروهای حامل کالای غیرمجاز» و تجهیز جاده‌ها به دوربین‌های ثبت تخلف و افزایش گشت‌های نامحسوس مدنظر قرار داد.

پدیده‌ی شوتی‌سواری در سیستان و بلوچستان، فراتر از یک مشکل ترافیکی است؛ این مسئله نمادی از فقر ساختاری، نابرابری اقتصادی و کم‌توجهی به توسعه پایدار در مناطق مرزی کشور است. برای مقابله مؤثر با آن، به رویکردی چندبُعدی و پایدار نیاز داریم؛ رویکردی که هم بر عدالت اجتماعی تأکید کند و هم بر امنیت عمومی.

انتهای پیام/ بهرک